Ziemia Kłodzka

 

 

 

Specyfika Ziemi Kłodzkiej ma swą genezę w zmiennej przynależności państwowej i własnościowej tego obszaru w dziejach oraz wynikłych z niej etnicznych konsekwencji zmian obywatelstwa, wyznania i kultury. Terytorialnie jest to obszar przez wieki noszący nazwę Hrabstwa Kłodzkiego.

 

Herb Hrabstwa

 

Z Ziemią Kłodzką wiąże się powstanie jednego z najstarszych zabytków polskiego piśmiennictwa – Psałterza Floriańskiego. Wśród naukowców przeważa opinia, że rękopis powstał z inicjatywy Piotra Wysza, biskupa krakowskiego w latach 1392-1412, jako dar dla spodziewającej się dziecka Jadwigi.

 

 

 

Według tej hipotezy, rękopis powstał w kilku etapach; prace nad nim rozpoczęto w klasztorze w Kłodzku, a potem, po śmierci Jadwigi, dokończono w klasztorze krakowskim.

Inna hipoteza mówi, że inicjatorem powstania Psałterza był klasztor kanoników regularnych w Kłodzku, z którym Jadwiga i Jagiełło mieli związek fraternitalny. Historycy są na ogół zgodni, że księga była przeznaczona dla królowej Polski Jadwigi Andegaweńskiej, żony Władysława Jagiełły.

Hrabstwo Kłodzkie utworzono w 1459 roku (niem. Grafschaft Glatz, czes. Hrabství Kladské), formalnie istniało ono do 1945 r.

Północno-wschodnia granica hrabstwa przebiegała od Wielkiej Sowy partią szczytową: Gór Sowich, Grzbietem Zachodnim Gór Bardzkich, przez Przełęcz Bardzką, Grzbietem Wschodnim Gór Bardzkich, Gór Złotych, Gór Bialskich do Śnieżnika. Południowo-wschodnia granica od Śnieżnika przebiegała partią szczytową masywu Śnieżnika do Przełęczy Międzyleskiej. Granice hrabstwa od strony północnej, wschodniej i południowej były stałe.

 

Historyczne mapy Ziemi Kłodzkiej

 

Zmiennością odznaczała się granica zachodnia, która od 1260 r. obejmowała obszar Broumova i Polic w dzisiejszych Czechach. Do XVI wieku granica zachodnia Hrabstwa Kłodzkiego biegła głównym grzbietem Gór Bystrzyckich; w 1589 r. granicę przesunięto na nurt Dzikiej Orlicy.

Ziemia Kłodzka należała do ustanowionego w wyniku chrystianizacji - w roku 973 - biskupstwa w Pradze. Po przekształceniu się w arcybiskupstwo w roku 1344, pierwszym arcybiskupem Pragi został świątobliwy Arnošt z Pardubic (1297 - 1364). Był także kanclerzem cesarza Karola IV. Został pochowany w Kłodzku.

Po reformacji ludność kłodzka zmieniła wyznanie przyjmując nauki, głównie pod wpływem arystokracji (szlachty). W roku 1621 w Hrabstwie Kłodzkim był tylko jeden ksiądz katolicki – dziekan Hieronymus Keck w Starym Wielisławiu (Altwilmsdorf). Prowadził parafię w latach 1604-1620. Później pod panowaniem cesarza Ferdynanda II, głównie za sprawą wielkich wysiłków zakonu Jezuitów, nastąpiła restytucja wiary katolickiej.

Z Kłodzkiem związany jest jeden ze świętych - to MELCHIOR GRODZIECKI. Beatyfikowany przez Piusa X w 1905 r. ogłoszony świętym przez Jana Pawła II w 1995 r. Urodzony w polskiej rodzinie katolickiej w 1584 roku na Śląsku cieszyńskim. Wstąpił do zakonu jezuitów w 1606 r. w Brnie. W latach 1609-1612 związany z Kłodzkiem. Był nauczycielem kłodzkiego Gimnazjum uczył w klasach niższych i zajmował się muzyką (kapela muzyczna). O tym świętym pisał franciszkanin o. Antoni Kazimierz Dudek w opracowaniu „Uwiodłeś mnie Panie”.

 

 

Landkreis Glatz - dane statystyczne
i informacyjne z materiałów historycznych

 

Die Gemeinden des Landkreises Glatz
(gminy powiatu kłodzkiego)

 

Tak zaś Ziemię Kłodzką opisywał Robert Karger żyjący w latach 1874-1946 we wsi Wyszki (Hohndorf) koło Bystrzycy Kłodzkiej. Był nauczycielem a zarazem najbardziej znanym z kłodzkich poetów regionalnych, którego utwory odznaczają się dużymi walorami literackimi.

  

Oto jego wiersz „Glatzer Heimat” - „Kłodzka Ojczyzna”
 

Kennst du das Ländchen In der Berge Kranz,

von denen Gottes Odem niederweht,

wo herrlich hoch des Himmels Blau sich weitet,

darin der Bussard seine Schwingen breitet,

wenn reif im Feld des Sommers Segen steht?

 

Kennst du das Dörflein, das im stillen Tal

zur Bergeshöh hinauf sich heimlich windet,

das Kirchlein drüber dort auf steilem Hange,

das nach des Tages mühevollem Drange

mit seinem Glöcklein Feierabend kündet?

 

Kennst du das Häuslein, das dich einst umhegt,

das deiner Jugend heiter Traum umschlossen,

das Bächlein, murmelnd noch von jenen Zeiten,

eh es, gleich dir, in die ersehnten Weiten

der fremden, kalten Welt hinausgeflossen?

 

O Heimatwelt, o Heimatglockenlang,

wie überselig, wer von euch darf träumen!

Es ist ein Blick in sel’ge Himmelsweiten

es ist die Meeresruh nach Sturmszeiten,

en sanftes Schlummern unter Blütenbäumen.

 
Wersja w tłumaczeniu polskim:
 

Czy znasz kraj niewielki w wieńcu gór,

z których Boski oddech spływa,

gdzie wzniośle błękit nieba się roztacza,

a w nim myszołów skrzydła swe rozpina,

gdy na polu stoi dojrzałe błogosławieństwo lata?

 

Czy znasz wioskę małą, która w cichej dolinie

ku górskim szczytom sekretnie się wspina,

kościółek nad nią na stromym zboczu,

który po dniu pełnym znoju

swym dzwonkiem pracy koniec głosi?

 

Czy znasz ten domek, co cię niegdyś chronił,

co w twym pogodnym śnie z młodości trwa,

strumyk, który szemrząc wciąż od tamtych lat,

jak i ty, w upragnioną dal

obcego i zimnego świata płynie?

 

Ojczyzno, dźwięku dzwonu z rodzinnych stron,

przeszczęśliwy jest ten, kto o was marzyć może!

Jakby spoglądał w zachwycające przestrzenie niebios,

lub zaznał spokoju morza po burzy,

zapadł w lekki sen pod kwitnącymi drzewami.

 

Powrót