Dane statystyczne i informacyjne
z materiałów historycznych

 

Dziś zdumiewa jakie dane osobowe i z jaką szczegółowością gromadzono w urzędach!

 

Landkreis Glatz (powiat Kłodzko)

(Landkreis Neurode – powiat Nowa Ruda; został od 1 X 1932 r. połączony z powiatem Kłodzko)

 

Podział administracyjny: Prusy (Preußen), Prowincja Śląska (Provinz Schlesien), Województwo Wrocław (Regierungsbezirk Breslau)

Podział sądowniczy (1894):

  1. Sąd Rejonowy Kłodzko (Amtsgericht Glatz), Sąd Powiatowy Kłodzko (Landgericht Glatz), Sąd Krajowy Wrocław (Oberlandesgericht Breslau);

  2. Lewin (Lewin), Kłodzko (Glatz), Wrocław (Breslau);

  3. Nowa Ruda (Neurode), Kłodzko (Glatz), Wrocław (Breslau);

  4. Duszniki Zdrój (Reinerz), Kłodzko (Glatz), Wrocław (Breslau);

  5. Radków (Wünschelburg), Kłodzko (Glatz), Wrocław (Breslau).

Gau 1933 – 1945 (region w czasach władzy NSDAP): Schlesien (Śląsk), 1941 - 1945 Niederschlesien (Dolny Śląsk).

Zugehörigkeit ev. Kirche (struktura kościoła ewangelickiego): Evangelische Kirche der altpreußischen Union (Kościół Ewangelicki Unii Staropruskiej), Kirchenprovinz Schlesien (prowincja kościelna Śląsk).

Zugehörigkeit kath. Kirche (struktura kościoła katolickiego): Bistum Prag (Diecezja Pragi), Generalvikariat Glatz (wikariat generalny Kłodzko)

 

Landrat Glatz (Starosta Kłodzki):

1856-1892 Carl Freiherr von Seherr-Thoß

1892-1900 Arthur Bartels

1901-1913 Georg von Steinmann

1913-1916 Rudolf von Zastrow

1916-1919 Konstantin M. von Jerin

1920-1933 Dr. Franz Peucker

1933-1934 Dr. Artur Joachim (p.o.)

1934-1937 Dr. Georg Horstmann

1937-1945 Heinrich Klosterkemper

 

Einwohner Landkreis Glatz (mieszkańcy Powiatu Kłodzkiego) 64.442 (1885)

62.956 (1890), w tym 4.013 Evangelische (ewangelicy), 58.685 Katholiken (katolicy), 244 Juden (Żydzi)

60.819 (1900), w tym 4.407 Evangelische (ewangelicy), 56.202 Katholiken (katolicy)

64.852 (1910), w tym 5.895 Evangelische (ewangelicy), 58.719 Katholiken (katolicy)

66.905 (1925), w tym 7.905 Evangelische (ewangelicy), 58.457 Katholiken (katolicy), 215 Juden (Żydzi)

124.507 (1933), w tym 13.501 Evangelische (ewangelicy), 109.867 Katholiken (katolicy), 194 Juden (Żydzi)

125.169 (1939)

  

Konfessionsstruktur Landkreis Glatz 1939 (struktura wyznaniowa Powiatu Kłodzkiego)

Evangelisch (ewangelickie) 11,3 %
Katholisch (katolickie) 87,1 %
Gottgläubig (wierzący w Boga) 1,2 %
Glaubenslos (niewierzący) 0,2 %
Sonstige (pozostali) 0,2 %

 

Jüdische Bevölkerung im Landkreis Glatz nach der Volkszählung vom 17. Mai 1939
(
Ludność żydowska w powiecie kłodzkim wg spisu z 17 maja 1939 roku)

  • Juden insgesamt (Żydzi łącznie): 56 (w tym 23 mężczyzn

    • davon Glaubensjuden (w tym wierzący): 38 (w tym 17 mężczyzn)

  • Jüdische Mischlinge 1. Grades (Żydzi „mieszańcy“ 1 stopnia): 25 (w tym 14 mężczyzn)

    • davon Glaubensjuden (w tym wierzący): 0

  • Jüdische Mischlinge 2. Grades (Żydzi „mieszańcy“ 2 stopnia): 17 (w tym 4 mężczyzn)

    • davon Glaubensjuden (w tym wierzący): 0

 

Mischlinge (niem. mieszaniec półkrwi, „mieszaniec (kundel)”, „hybryda”) Termin wykorzystywany głównie do opisu zwierząt powstałych przez skrzyżowanie ras.

Niemieccy naziści w Ustawach norymberskich z 1935 roku określali tym słowem Niemców mających w swoim drzewie genologicznym osoby uznane za Żydów. Wprowadzono dwie kategorie rasowe:

  • półkrwi Żyd (żydowski Mischlinge I stopnia) – osoba mająca w swoim drzewie genealogicznym dwoje żydowskich dziadków;

  • ćwierćkrwi Żyd (żydowski Mischlinge II stopnia) – osoba mająca w swoim drzewie genealogicznym jednego żydowskiego dziadka.

 

 

 

Die Reichstagswahlen vom 5. 3. 1933 im Landkreis Glatz

(Wybory parlamentarne do Reichstagu 5.03.1933 r. w powiecie kłodzkim)

Wahlbeteiligung (frekwencja)

87,1 %

Abgegebene gültige Stimmen insgesamt

(łącznie ważnie oddane głosy)

68 903

NSDAP (naziści)

26 594

SPD (Socjalistyczna Partia Niemiec)

13 463

KPD (Komunistyczna Partia Niemiec)

5 236

Zentrum (Partia Centrum)

19 856

DNVP (Kampffront Schwarz-weiß-rot)

(Front Walki Czarno-Biało-Czerwony)

3 192

DVP - Deutsche Volkspartei (Niemiecka Partia Ludowa)

207

Christlich-sozialer Volksdienst

(Chrześcijańsko-socjalistyczna Służba Narodowa)

225

Deutsche Bauernpartei (Niemiecka Partia Chłopów)

34

Deutsch-Hannoversche Partei (Partia Niemiecko-Hannowerska)

-

DDP (Deutsche Staatspartei) (Niemiecka Partia Państwowa)

96

Andere Parteien (inne partie)

-

 

Powrót

 

Die Gemeinden des Landkreises Glatz
(gminy powiatu kłodzkiego):

Stand von 1939 durchnummeriert (stan przeliczony na 1939 rok)

 

Albendorf (Wambierzyce):

1894 Kreis Neurode, Amtsgericht Wünschelburg, Post Albendorf.

W 1894 powiat Nowa Ruda, sąd rejonowy w Radkowie, poczta Wambierzyce.

Besonderheiten 1894: schöne katholische Pfarrkirche mit wundertätigem Marienbild, besuchtester Wallfahrtsort in Schlesien mit jährlich 120-150.000 Pilgern, Sandsteinbrüche.

Obiekty szczególne w 1894 roku: piękny katolicki kościół parafialny z cudownym obrazem Maryi, najbardziej odwiedzane miejsce pielgrzymkowe na Śląsku, 120 do 150 tys. Pielgrzymów rocznie; most z piaskowca.

1.779 Einwohner (1885) (liczby mieszkańców)

1.360 Einwohner (1933)

1.314 Einwohner (1939)

 

Altbatzdorf (Starków):

333 Einwohner (1933) (liczby mieszkańców)

323 Einwohner (1939)

 

Altheide, Bad (Polanica Zdrój):

1894 Kreis und Amtsgericht Glatz, Post Altheide.

Sąd rejonowy i okręgowy w Kłodzku, poczta w Polanicy Zdroju

Besonderheiten 1894: Bahnhof der Linie Glatz-Reinerz der Preußischen Staatsbahn, Holzstiftefabrik, Papierfabrik, Eisenquelle mit Badeanstalt, Moorbad, Kaltwasserheilanstalt.

Obiekty szczególne w 1894 roku: dworzec linii Kłodzko-Duszniki Pruskiej Kolei Państwowej, fabryka ćwieków drewnianych (do produkcji butów), fabryka papieru, źródło żelazowe z zakładem kąpielowym, borowinami i zakładem leczniczym z wodą zimną.

560 Einwohner (1885) (liczby mieszkańców)

3.436 Einwohner (1933)

3.953 Einwohner (1939)

 

Altwilmsdorf (Stary Wielisław):

1894 Kreis und Amtsgericht Glatz, Post Altwilmsdorf.

Sąd rejonowy i okręgowy w Kłodzku, poczta w Polanicy Zdroju

Besonderheiten 1894: Bahnhof der Linie Glatz-Reinerz der Preußischen Staatsbahn, katholische Pfarrkirche, Ölfabrik.

Obiekty szczególne w 1894 roku: stacja linii Kłodzko-Duszniki Pruskiej Kolei Państwowej, katolicki kościół parafialny, fabryka oleju.

1.219 Einwohner (1885) (liczby mieszkańców)

1.182 Einwohner (1933)

1.361 Einwohner (1939)

  

Eisersdorf (Żelazno):

1894 Kreis und Amtsgericht Glatz.

Sąd rejonowy i okręgowy w Kłodzku.

Besonderheiten 1894: katholische Pfarrkirche, Baumwollspinnerei; dabei die Rittergüter Nieder-Eisersdorf und Ober-Eisersdorf mit insgesamt 143 Einwohnern im Jahr 1885.

Obiekty szczególne w 1894 roku: katolicki kościół parafialny kościół parafialny, przędzalnia bawełny; ponadto majątek ziemski w Dolnym i Górnym Żelaźnie z około 143 mieszkańcami w roku 1885.

1.254 Einwohner (1885) (liczby mieszkańców)

1.221 Einwohner (1933)

1.300 Einwohner (1939)

  

Falkenhain (Sokołówka):

871 Einwohner (1933) (liczby mieszkańców)

871 Einwohner (1939)

 

 Glatz, Stadt (miasto Kłodzko):

1894 Kreis, Amtsgericht und Post Glatz.

Sąd rejonowy i okręgowy oraz poczta w Kłodzku.

Besonderheiten 1894: 2 Bat. Inf. Nr. 38, 1 Bat. Fußartillerie Nr. 6, Kommandantur; Bahnhof der Linien Breslau-Mittelwalde, Glatz-Reinerz und Dittersbach-Glatz der Preußischen Staatsbahn, Kommandite des Schlesischen Bankvereins, Landratsamt, Land- und Amtsgericht, 1 evangelische und 2 katholische Kirchen, katholisches Gymnasium, Theater, 2 Waisenhäuser, Krankenhaus, Eisengießerei und Maschinenfabrik, Zigarrenfabrik, Gamaschenfabrik, Bierbrauerei; über der Stadt das Schloss oder die alte Festung mit schöner Rundschau vom Turm (Donjon 370 m ü. M.).

Obiekty szczególne w 1894 roku: 2 batalion piechoty, 1 batalion artylerii pieszej, komenda garnizonu, dworzec linii Wrocław-Międzylesie, Kłodzko-Duszniki Zdrój i Wałbrzych (Podgórze) – Kłodzko Pruskich Kolei Państwowych, Śląskie Komandytowe Towarzystwo Bankowe, starostwo, sąd powiatowy i okręgowy, kościół ewangelicki i 2 kościoły katolickie, gimnazjum katolickie, teatr, 2 sierocińce, szpital, odlewnia żelaza i fabryka maszyn, fabryka papierosów, fabryka kamaszy, browar; nad miastem stary zamek a raczej stara twierdza z pięknym widokiem z wieży (Donżon 370 m n.p.m.).

Geschichte: Glatz ist eine alte Stadt und wurde oft belagert; im Siebenjährigen Krieg war es ein Stützpunkt der Österreicher, die es durch Verrat der Jesuiten gewonnen hatten. Die Grafschaft Glatz, welche die 3 Kreise Glatz, Habelschwerdt und Neurode umfasste, gehörte meist zu Böhmen und kam 1742 mit Schlesien an Preußen.

Historia: Kłodzko jest starym miastem i było wielokrotnie oblegane; podczas wojny 7-letniej było bazą wypadową Austriaków, którą zdobyto dzięki zdradzie jezuitów. Hrabstwo Kłodzkie, obejmujące 3 powiaty: Kłodzko, Bystrzycę Kłodzką i Nową Rudę, przynależało na ogół do Czech i dopiero w 1742 roku ze Śląskiem do Prus.

13.501 Einwohner (1890), davon 2.357 Evangelische, 10.917 Katholiken, 221 Juden (liczby mieszkańców, w tym ewangelicy, katolicy i Żydzi)

16.563 Einwohner (1925), davon 3.461 Evangelische, 12.867 Katholiken, 125 Juden

19.000 Einwohner (1933), davon 3.932 Evangelische, 14.830 Katholiken, 115 Juden

21.815 Einwohner (1939)

Jüdische Bevölkerung nach der Volkszählung vom 17. Mai 1939 (ludność żydowska wg spisu z 17 maja 1939 r.)

Juden insgesamt: 32 (davon 14 männlich) (łącznie Żydów, w tym mężczyzn)

davon Glaubensjuden: 26 (davon 13 männlich) (z tego wyznawców judaizmu, w tym mężczyzn)

Jüdische Mischlinge 1. Grades: 7 (davon 2 männlich) (żydowscy „mieszańcy“ 1 stopnia, w tym mężczyźni)

davon Glaubensjuden: 0 (z tego wyznawcy judaizmu)

Jüdische Mischlinge 2. Grades: 6 (davon 1 männlich) (żydowscy „mieszańcy“ 2 stopnia, w tym mężczyźni)

davon Glaubensjuden: 0 (z tego wyznawcy judaizmu)

 

Glatz, 31. 1. 1936 eingegliedert in Friedrichswartha (31.01.1936 r. do Kłodzka włączono Boguszyn)

 

 

 Kudowa, Bad (Kudowa Zdrój):

1.855 Einwohner (1933) (liczby mieszkańców)

2.199 Einwohner (1939)

  

 Neufalkenhain (Nowa Sokołówka):

1927 Kreis, Amtsgericht und Finanzamt Glatz, Post Altheide.

Od 1927 powiat, sąd rejonowy i urząd skarbowy w Kłodzku; poczta w Polanicy Zdroju.

1. 1. 1936 eingegliedert in Falkenhain (1.01.1936 r. włączono do Sokołówki)

599 Einwohner (1925) (liczba mieszkańców)

  

Neu Wilmsdorf (Nowy Wielisław):

600 Einwohner (1933) (liczby mieszkańców)

600 Einwohner (1939)

  

Reinerz, Bad, Stadt (Duszniki Zdrój, miasto):

1894 Kreis Glatz, Amtsgericht und Post Reinerz.

Powiat kłodzki, sąd rejonowy i poczta w Dusznikach Zdroju.

Besonderheiten Stadt Reinerz 1894: Amtsgericht, Oberförsterei, evangelische und katholische Pfarrkirche; Fabriken für Papier, Baumwollwaren, Federbesatzstoff; Glasschleiferei, Sägemühlen, Kalkbrennerei.

Obiekty szczególne miasta Duszniki Zdrój w 1894 roku: sąd rejonowy, nadleśnictwo, kościoły parafialne ewangelicki i katolicki, fabryki papieru, wyrobów bawełnianych oraz ..., szlifiernia szkła, tartak, wytwórnia wapna.

Dazu Bad Reinerz (mit eigenem Postamt) im Weistritztal, dort 3 leichte eisenhaltige Natronquellen mit Kalkerde und Kohlensäure, 2 Säuerlinge (die kalte Quelle und die Ulrikenquelle), vorzügliche Molkenkur mit der Ziegenanstalt; in der schönen Umgebung das ehemalige Eisenwerk Egelshütte im Weistritztal und die Ruine der Hummelburg.

Do tego Duszniki Zdrój w dolinie Bystrzycy (z tą samą pocztą), tamże 3 lekko zażelazione źródła sodowo-węglanowe z solami wapnia oraz 2 szczawy (zimne źródło i źródło Ulriki), wyśmienita kuracja maślanką w gospodarstwie kóz; w pięknej okolicy dawne zakłady metalowe Egelshütte w dolinie Bystrzycy i ruiny zamku Homole.

3.133 Einwohner (1890), davon 218 Evangelische, 6 Juden (liczby mieszkańców, w tym ewangelicy i Żydzi))

4.765 Einwohner (1933)

4.705 Einwohner (1939)

  

Powrót